Gatunek: fantastyka
Motywy: rycerze, walka, podróż w czasie, władza, polityka, miłość, reprezentacja LBGTQ+
„The Everlasting” Alix E. Harrow to powieść, w której czytelnicy odnajdą echa arturiańskich legend, motyw podróży w czasie oraz bohaterów uwikłanych w wydarzenia, od których zależą losy ich kraju. Pisarka wykorzystuje znane w literaturze wątki, by opowiedzieć historię o pamięci, władzy i prawdzie - tej, która bardzo często zależy od tego, kto ją opowiada.
Punktem wyjścia tej historii jest odnalezienie rękopisu opisującego dzieje Sir Uny Everlasting – legendarnej rycerki Dominium, której postać przez stulecia inspirowała mieszkańców państwa do walki o jego świetność. Tajemniczy rękopis trafia do Owena Mallorego, byłego wojskowego, historyka, który od najmłodszych lat zafascynowany jest postacią narodowej bohaterki. To właśnie próba odkrycia prawdy ukrytej między kartami starej księgi sprawia, że przeszłość przestaje być jedynie przedmiotem badań, a Owen zostaje wciągnięty w wydarzenia, które wymykają się wszelkim historycznym wyobrażeniom.
Historia opisana w rękopisie nie zamierza pozostać jedynie zapisem dawnych wydarzeń. Wkrótce los Owena splata się z losem samej Uny, a ich spotkanie staje się początkiem niezwykłej podróży przez czas.
Ona jest doświadczoną rycerką, odważną i niezłomną, ale jednocześnie zmęczoną ciężarem obowiązku oraz oczekiwaniami swojej królowej. Od lat wiernie podąża ścieżką wyznaczoną przez rozkazy Yvanne, lecz coraz częściej dręczą ją demony przeszłości - brutalne i przytłaczające wspomnienia walk, które stoczyła dla królowej. On pojawia się u boku Uny w najtrudniejszym dla kobiety momencie z zadaniem dopilnowania, by wypełniła swoją misję i nie zboczyła z wyznaczonej drogi. Razem wyruszają w podróż, podczas której granica między legendą a rzeczywistością stopniowo się zaciera, a każde odkrycie prowadzi Owena do kolejnych pytań o przeszłość i przyszłość.
Największym atutem tej powieści jest sposób, w jaki Harrow odwraca klasyczne role. To kobieta jest tutaj rycerzem – silną, odważną i odpowiedzialną za bezpieczeństwo drugiej osoby. Mężczyzna nie zostaje przedstawiony jako nieomylny wybawiciel, lecz jako ktoś, kto potrzebuje wsparcia i ochrony w świecie, który zna jedynie z opowieści. Taki zabieg wyjątkowo przypadł mi do gustu. Harrow świadomie przełamuje jeden z najbardziej utrwalonych schematów literatury fantasy, udowadniając, że odwaga, troska czy wrażliwość nie są cechami przypisanymi wyłącznie jednej płci. Ta zamiana ról nie sprawia wrażenia sztucznej ani stworzonej wyłącznie dla efektu. Wynika z charakterów bohaterów i sprawia, że ich relacja rozwija się niezwykle naturalnie.
Na uwagę zasługuje również sama kreacja postaci. Una i Owen są bohaterami wielowymiarowymi, dalekimi od prostych archetypów. Autorka bawi się społecznymi wyobrażeniami na temat kobiecości i męskości, pokazując, jak płynne potrafią być role przypisywane płci. To subtelne nawiązanie do współczesnych dyskusji o gender i płynności ról społecznych nie dominuje opowieści, lecz wzbogaca ją o dodatkowy wymiar interpretacyjny.
Równie pięknie poprowadzony został wątek romantyczny. To historia uczucia, które rodzi się powoli - z troski, wzajemnego zaufania i gotowości do poświęceń. Harrow nie stawia na gwałtowne wyznania ani dramatyczne zwroty akcji. Zamiast tego pozwala czytelnikowi obserwować, jak między bohaterami stopniowo buduje się więź, dzięki czemu romans staje się jednym z najbardziej poruszających elementów całej opowieści, choć nie on gra w tej historii pierwsze skrzypce..
To jednak nie romantyczny wątek pozostawił we mnie największe wrażenie. „The Everlasting” niesie ze sobą znacznie głębsze przesłanie. Autorka pokazuje, do czego może doprowadzić obsesja władzy i pragnienie pozostawienia po sobie nieśmiertelnego dziedzictwa. Zadaje pytanie o cenę, jaką człowiek jest gotów zapłacić za kontrolę nad światem i nad własną historią. W tej powieści największym zagrożeniem nie są potwory ani magia, lecz ludzkie ambicje i przekonanie, że cel uświęca środki.
Harrow przypomina również o czymś niezwykle uniwersalnym - historię najczęściej piszą zwycięzcy. Legendy, które znamy od pokoleń, nie muszą być pełnym obrazem wydarzeń, lecz jedynie wersją utrwaloną przez tych, którzy przetrwali. Ta sama opowieść może wyglądać zupełnie inaczej, gdy odda się głos komuś, kto przez wieki pozostawał na marginesie. Dzięki temu powieść staje się nie tylko reinterpretacją rycerskich legend, ale także refleksją nad tym, jak łatwo prawda ustępuje miejsca wygodnej narracji.
Alix E. Harrow potrafi tworzyć fantastykę, która zachwyca klimatem, ale przede wszystkim skłania do myślenia. „The Everlasting” jest jednocześnie baśnią, historią miłosną i opowieścią o pamięci, władzy oraz odpowiedzialności za przekazywane historie. To piękna, melancholijna opowieść, która pozostaje z czytelnikiem jeszcze długo po odłożeniu książki.
