Wydawca: Tor (imprint Pan Macmillan)
Liczba stron: 312
Rok wydania: 2025
Gatunek: fantastyka
Motywy: rycerze, walka, podróż w czasie, władza, polityka, miłość, reprezentacja LBGTQ+
„The Everlasting”
Alix E. Harrow to powieść, w której czytelnicy odnajdą echa
arturiańskich legend, motyw podróży w czasie oraz bohaterów uwikłanych w
wydarzenia, od których zależą losy ich kraju. Pisarka wykorzystuje znane w literaturze wątki, by
opowiedzieć historię o pamięci, władzy i prawdzie - tej, która bardzo często
zależy od tego, kto ją opowiada.
Punktem wyjścia tej historii jest odnalezienie rękopisu
opisującego dzieje Sir Uny Everlasting – legendarnej rycerki Dominium, której
postać przez stulecia inspirowała mieszkańców państwa do walki o jego
świetność. Tajemniczy rękopis trafia do Owena Mallorego, byłego wojskowego,
historyka, który od najmłodszych lat zafascynowany jest postacią narodowej
bohaterki. To właśnie próba odkrycia
prawdy ukrytej między kartami starej księgi sprawia, że przeszłość przestaje być jedynie przedmiotem
badań, a Owen zostaje wciągnięty w wydarzenia, które wymykają się wszelkim
historycznym wyobrażeniom.
Historia opisana w rękopisie nie zamierza pozostać jedynie zapisem dawnych wydarzeń. Wkrótce los Owena splata się z losem samej Uny, a ich spotkanie staje się początkiem niezwykłej podróży przez czas.
Ona jest doświadczoną
rycerką, odważną i niezłomną, ale jednocześnie zmęczoną ciężarem obowiązku oraz
oczekiwaniami swojej królowej. Od lat wiernie podąża ścieżką wyznaczoną przez rozkazy Yvanne, lecz coraz częściej dręczą ją demony
przeszłości - brutalne i przytłaczające wspomnienia walk, które stoczyła dla
królowej. On pojawia się u boku Uny w najtrudniejszym dla kobiety momencie z
zadaniem dopilnowania, by wypełniła swoją misję i nie zboczyła z wyznaczonej
drogi. Razem wyruszają w podróż, podczas
której granica między legendą a rzeczywistością stopniowo się zaciera, a każde
odkrycie prowadzi Owena do kolejnych pytań o przeszłość i przyszłość.
Największym atutem tej powieści jest sposób, w jaki Harrow
odwraca klasyczne role. To kobieta jest tutaj rycerzem – silną, odważną i
odpowiedzialną za bezpieczeństwo drugiej osoby. Mężczyzna nie zostaje
przedstawiony jako nieomylny wybawiciel, lecz jako ktoś, kto potrzebuje
wsparcia i ochrony w świecie, który zna jedynie z opowieści. Taki zabieg wyjątkowo przypadł mi do gustu. Harrow
świadomie przełamuje jeden z najbardziej utrwalonych schematów literatury
fantasy, udowadniając, że odwaga, troska czy wrażliwość nie są cechami
przypisanymi wyłącznie jednej płci. Ta zamiana ról nie sprawia wrażenia
sztucznej ani stworzonej wyłącznie dla efektu. Wynika z charakterów bohaterów i
sprawia, że ich relacja rozwija się niezwykle naturalnie.
Na uwagę zasługuje również sama kreacja postaci. Una i Owen
są bohaterami wielowymiarowymi, dalekimi od prostych archetypów. Autorka bawi
się społecznymi wyobrażeniami na temat kobiecości i męskości, pokazując, jak
płynne potrafią być role przypisywane płci. To subtelne nawiązanie do
współczesnych dyskusji o gender i płynności ról społecznych nie dominuje
opowieści, lecz wzbogaca ją o dodatkowy wymiar interpretacyjny.
Równie pięknie poprowadzony został wątek romantyczny. To
historia uczucia, które rodzi się powoli - z troski, wzajemnego zaufania i
gotowości do poświęceń. Harrow nie stawia na gwałtowne wyznania ani dramatyczne
zwroty akcji. Zamiast tego pozwala czytelnikowi obserwować, jak między
bohaterami stopniowo buduje się więź, dzięki czemu romans staje się jednym z
najbardziej poruszających elementów całej opowieści, choć nie on gra w tej
historii pierwsze skrzypce..
To jednak nie romantyczny wątek pozostawił we mnie
największe wrażenie. „The Everlasting”
niesie ze sobą znacznie głębsze przesłanie. Autorka pokazuje, do czego może
doprowadzić obsesja władzy i pragnienie pozostawienia po sobie nieśmiertelnego
dziedzictwa. Zadaje pytanie o cenę, jaką człowiek jest gotów zapłacić za
kontrolę nad światem i nad własną historią. W tej powieści największym
zagrożeniem nie są potwory ani magia, lecz ludzkie ambicje i przekonanie, że
cel uświęca środki.
Harrow przypomina również o czymś niezwykle uniwersalnym - historię
najczęściej piszą zwycięzcy. Legendy, które znamy od pokoleń, nie muszą być
pełnym obrazem wydarzeń, lecz jedynie wersją utrwaloną przez tych, którzy
przetrwali. Ta sama opowieść może wyglądać zupełnie inaczej, gdy odda się głos
komuś, kto przez wieki pozostawał na marginesie. Dzięki temu powieść staje się nie tylko
reinterpretacją rycerskich legend, ale także refleksją nad tym, jak łatwo
prawda ustępuje miejsca wygodnej narracji.
Alix E. Harrow potrafi tworzyć fantastykę, która zachwyca
klimatem, ale przede wszystkim skłania do myślenia. „The Everlasting” jest
jednocześnie baśnią, historią miłosną i opowieścią o pamięci, władzy oraz
odpowiedzialności za przekazywane historie. To piękna, melancholijna opowieść,
która pozostaje z czytelnikiem jeszcze długo po odłożeniu książki.
